1-4-2012: Τι είδους ανάπτυξη θέλουμε; (Άρθρο στην "Καθημερινή")
Των Νίκου Κανελλόπουλου, Θωμά Μαλούτα, Κώστα Συνολάκη και Κανάρη Τσιγκανου*
Πρόσφατα, ο πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Ερευνας και Τεχνολογίας (ΕΣΕΤ), καθηγητής Σ. Κριμιζής ανέφερε το χαρακτηριστικό παράδειγμα της Φινλανδίας, η οποία παλιότερα κάτω από ανάλογες συνθήκες οικονομικής κρίσης, αύξησε αντί να μειώσει τη δημόσια επένδυση στην έρευνα (σε ποσοστό πάνω από το 3% του ΑΕΠ) με πολύ θετικά αποτελέσματα. Ανάλογα επιχειρηματολογεί και ο Πολ Κρούγκμαν (Βραβείο Νομπέλ Οικονομικών 2008). Η επίτροπος Maire Geoghegan-Quinn, αρμόδια για την έρευνα, την καινοτομία και την επιστήμη, δήλωσε πρόσφατα, αναφερόμενη σε μέτρα για την έρευνα: « […] οι χιλιάδες των αρίστων που χρηματοδοτούμε θα μπορούν να επικεντρώνονται σε αυτό στο οποίο διαπρέπουν – την προσπάθεια για τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης και βελτίωση της ποιότητας ζωής στην Ευρώπη με έρευνα και καινοτομία παγκόσμιας ακτινοβολίας […].». Η Αννα Διαμαντοπούλου, τ. υπουργός Παιδείας, σε τηλεοπτική συνέντευξη στις 27/5/2011 ανέφερε -παραφράζοντας παλαιότερη γαλλική ρήση- ότι «οι μικρές χώρες σήμερα, χώρες που δεν έχουν πετρέλαιο ή διαμάντια, έχουν ως δύναμή τους το ανθρώπινο κεφάλαιο. Η δύναμή μας είναι τα κεφάλια [των ερευνητών μας] τα οποία είναι πολλά».
Δεν γνωρίζουμε αν οι προσπάθειες για εξεύρεση κοιτασμάτων υδρογονανθράκων στην Ελλάδα ευοδωθούν. Ομως γνωρίζουμε καλά το ερευνητικό δυναμικό μας και μπορούμε να καταδείξουμε το υψηλό επίπεδο και την αποδοτικότητά του εδώ και τώρα. Δυστυχώς, η πολιτική αντιμετώπιση της έρευνας στη χώρα μας, δεν δείχνει να ευαισθητοποιείται από τις παραπάνω κοινά αποδεκτές διαπιστώσεις.
Είναι αξιοσημείωτα τα ακόλουθα ποσοτικά στοιχεία:
- Οι 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης διαθέτουν κατά μέσον όρο περίπου το 1,85% του ΑΕΠ για την έρευνα, στοχεύοντας στο 3%. Στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό μειώθηκε από το απόλυτο χαμηλό 0,6% (2011) στο ακόμη χαμηλότερο 0,5% (2012) του ΑΕΠ, με αποτέλεσμα να κατατάσσεται στις χώρες με τις λιγότερες επενδύσεις στην έρευνα, όπως η Ρουμανία και η Βουλγαρία την περίοδο 2000-2010, ενώ τοποθετείται χαμηλότερα και από την Τουρκία.
- Σύμφωνα με την με αρ. πρωτ. Φ.1/137/23741/ΙΒ/6-3-2012 απόφαση, μειώνεται περαιτέρω η ετήσια κρατική επιχορήγηση των 11 ερευνητικών κέντρων, που εποπτεύονται από τη Γενική Γραμματεία Ερευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ), από 55 εκατ. σε 45 εκατ. ευρώ, (-18%), ένα ποσοστό που προστίθεται στις περίπου κατά 30% μειώσεις την τελευταία διετία. Ετσι παρατηρείται το οξύμωρο σχήμα να περικόπτεται δραματικά η επένδυση στην κορυφή της πυραμίδας -εκεί όπου παράγεται η έρευνα/καινοτομία- όταν έρχεται η στιγμή να δρέψει η χώρα τους καρπούς της μεγάλης επένδυσης που ξεκινά από τη πρωτοβάθμια, τη μέση εκπαίδευση, μετά τα ΑΕΙ και συχνά μεταπτυχιακές υποτροφίες στο εξωτερικό. Με άλλα λόγια, η δραματική αποεπένδυση στην έρευνα, είτε απαξιώνει αυτό το επιστημονικό δυναμικό, είτε το εξωθεί να φύγει από την Ελλάδα, και το επωφελούνται άλλες χώρες.
- Η δραματική περικοπή του προϋπολογισμού των Ερευνητικών Κέντρων, οδηγεί πολλά σε μαρασμό ή ακόμα και παύση της λειτουργίας τους στο άμεσο μέλλον. Παράλληλα, όμως, πρόσφατα ανακοινώθηκε ότι επιχορηγούνται τα κόμματα με 7,7 εκατ. ευρώ για «ερευνητικούς σκοπούς», ενώ η Υπηρεσία Διεθνούς Αναπτυξιακής Συνεργασίας του υπουργείου Εξωτερικών έχει διαθέσει σε Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ) 115.388.815 ευρώ για δράσεις, ορισμένες από τις οποίες έχουν αμφίβολη σκοπιμότητα και χαρακτήρα. Τίθεται σαφώς ζήτημα προτεραιοτήτων.
- Τα Ε.Κ. εισάγουν στη χώρα, μόνο με τη μορφή ανταγωνιστικών προγραμμάτων από την Ε.Ε., πολλές δεκάδες εκατομμύρια ευρώ, κυριολεκτικά «βγάζοντας τα λεφτά τους» και παράγοντας πολύτιμη για τη χώρα τεχνογνωσία και καινοτομία. Μέσω αυτών των ερευνητικών προγραμμάτων δίνουν απασχόληση με ανταγωνιστικές συμβάσεις εργασίας, σε ταλαντούχους νέους που διαφορετικά θα έφευγαν από τη χώρα.
- Το ερευνητικό δυναμικό της χώρας είναι υψηλού επιπέδου. Η Ελλάδα στην κατάταξη με βάση τον λόγο του αριθμού των ερευνητικών άρθρων προς τον πληθυσμό της χώρας είναι 14η παγκοσμίως. Η αριστεία μας δεν είναι προϊόν προαγωγικών μορίων ή πελατειακών κομματικών επιλογών.
Είναι στρατηγικό λάθος της πολιτείας η επιλεκτική στοχοποίηση των Ερευνητικών Κέντρων όσον αφορά την επιχορήγησή τους. Από ό,τι φαίνεται υπάρχουν περιθώρια εξορθολογισμού των κρατικών δαπανών σε τομείς πέραν της έρευνας. Η νέα μείωση της 6-3-2012, πέρα από άδικη, οδηγεί τα Ε.Κ. κάτω από το όριο επιβίωσης.
Η διάθεση κονδυλίων για την έρευνα δεν είναι περιττή σπατάλη. Αντιθέτως, υπό τις παρούσες συνθήκες, αποτελεί επένδυση με τεράστιο ανταποδοτικό όφελος για την οικονομία και την κοινωνία. Είναι ίσως ο πλέον ενδεδειγμένος τρόπος να κρατήσουμε νέους επιστήμονες στην Ελλάδα και να επαναπροσελκύσουμε ορισμένους από εκείνους που έφυγαν. Η πολιτική περικοπών στην έρευνα είναι κοντόφθαλμη. Μακροπρόθεσμα θα ζημιώσει την αναπτυξιακή προσπάθεια αποστερώντας την από ερευνητικό δυναμικό υψηλών προσόντων. Η επένδυση στα Ε.Κ. και στην έρευνα αποτελεί βασικό μοχλό ανάπτυξης και όχημα εξόδου από την οικονομική κρίση.
* O δρ Νίκος Κανελλόπουλος είναι πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Ερευνας Φυσικών Επιστημών - Δημόκριτος. Ο καθηγητής Θωμάς Μαλούτας είναι αντιπρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών. Ο καθηγητής Κώστας Συνολάκης είναι πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Θαλάσσιων Ερευνών. Ο καθηγητής Κανάρης Τσίγκανος είναι πρόεδρος του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών
What kind of development we want?
By Nikos Kanellopoulos, Thomas Malouta, Costas Synolakis and Kanaris Tsinganos *
Recently, the president of the National Council for Research and Technology (ESET), Professor S. Krimizis cited the example of Finland, which while under comparable economic crisis, increased rather than reduced public investment in research (by more than 3% of GDP), with very positive results. Similar arguments have been made by Paul Krugman (Nobel Prize for Economics 2008) for deficit spending. EU Commissioner Maire Geoghegan-Quinn, responsible for research, innovation and science, said recently, referring to EU actions on research: "[...] the thousands of our excellent researchers will be able to concentrate where they excel - the effort to stimulate economic growth and employment and improving quality of life in Europe with research and innovation with global impact [...]. ". Anna Diamantopoulou, former Education Minister in a televised interview on 27/5/2011 said-paraphrasing an old French that "small countries today, countries that do not have oil or diamonds, whose strength in human capital.Our strength is the minds of our research scientists and it is a lot."
We do not know if efforts to find oil and mineral deposits in Greece will bear fruit. But we know our research potential and we can demonstrate its excellence here and now. Unfortunately, the manner with which politicians manage research policy in our country, suggests they are are ignorant of the above well accepted propositions.
The following facts are noteworthy:
- The 27 European Union countries spend on average about 1.85% of GDP on research, aiming to increase it to 3%. In Greece, the figure fell in 2011 to 0.6% -an absolute low until then - to an even lower 0.5% of GDP in 2012. This spending puts Greece in the same category as countries with minimal research investment, such as Romania and Bulgaria in the period 2000-2010, and lower than Turkey, to simply compare with our next door neighbors at the doorstep of Europe.
- The Ref F.1/137/23741/IV/6-3-2012 decision further reduces the annual government grants to the 11 research centers, supervised by the General Secretariat for Research and Technology (GSRT) from 55 million to 45 million (-18%), a percentage added to approximately 30% reductions in the last two years. So there is a oxymoron, funds are cut dramatically at the apex of the research pyramid, where research and development is produced; when it comes to time for the country to reap the fruits of its substantial investment ranging from primary, then secondary schools, then universities and often with funding of postgraduate scholarships abroad. In other words, the dramatic de-investment in research, not only devalues our ?research and development human potential, internally, but also incites our young researchers to move abroad, and other countries enjoy the benefits of our taxpayers' investment.
- The dramatic budget cuts from the research centers are leading many to decline or even shut-down, in the near future. At the same time, however, as was recently announced, political parties receive about 7.7 million for "research purposes" from the government, while the Department for International Development of our Ministry of Foreign Affairs has allocated to Non-Governmental Organisations (NGOs) 115 388 815 euros for actions abroad, some of which have questionable usefulness and character. The question clearly is a matter of priorities.
- The Research Centers contribute, in the form of competitive programs from the EU, many tens of millions of euros, literally "pulling their money" from non-Greek sources, all while producing valuable knowledge, technology and innovation. Through these research programs, the centers offer competitive employment contracts to talented young people who otherwise would leave the country.
- The research potential of the country is high. Greece is ranked 14th internationally based on the ratio of the number of research articles to the population of the country. Our excellence and competitiveness were not built through the customary routine promotions in the public sector, and are not the product of partisan choices of people and projects.
It is a strategic mistake of Greece to selectively target research centers and their grants. From what we describe here, there seems to be room for rationalizing the government spending in areas other than research. The new reduction of 06/03/2012, beyond just being unfair, is leading the Research Centers below their thresholds of survival.
The allocation of funding for research is not unnecessary waste or big government. By contrast, under these circumstances, it is an investment with huge reciprocal benefits for our economy and society. It is the best way to keep young scientists in Greece and recruit back some of those who have fled and have brilliant careers in research internationally. The policies which cut research policy are very shortsighted. Over time, they will harm our growth and development efforts by depriving our research infrastructure the scientists with world-class qualifications and potential. Investing in the Research Centers and research is a key growth driver and a vehicle out of the economic crisis.
* Dr. Nikos Kanellopoulos is president of the National Center for Scientific Research - Demokritos. Professor Thomas Maloutas is vice president of the National Centre for Social Research. Professor Costas Synolakis is president of the Hellenic Center for Marine Research. Professor Kanaris Tsinganos is president of the National Observatory of Athens.
Μπορείτε να δείτε το πρωτότυπο άρθρο εδώ:
Άρθρο "Καθημερινής"