Δελτίο Καιρού Σεισμοί Αστρονομία Διάστημα Κλιματολογικές Αλλαγές
Κορυφή της Σελίδας
 
Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών
Το ΕΑΑ στα ΜΜΕ Επιστροφή στην Κεντρική Σελίδα
Θέματα - Υπηρεσίες

31-3-2013: Ο "Αρίσταρχος" έβαλε τα γυαλιά στη NASA

Έλληνες ερευνητές κατόρθωσαν να ερμηνεύσουν με τη βοήθεια του προηγμένου τηλεσκοπίου "Αρίσταρχος" από το Αστεροσκοπείο του Χελμού τον τρόπο δημιουργίας του πλανητικού νεφελώματος "KjPn8" που απασχολούσε εδώ και δεκαετίες τη διεθνή επιστημονική κοινότητα.

"Πρόκειται για μία πολύ σημαντική ανακάλυψη για δύο λόγους. Αφενός γιατί καταφέραμε για μία ακόμα φορά να αποδείξουμε ότι το ελληνικό ερευνητικό δυναμικό δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από αυτό των ξένων, αλλά και ότι μπορούμε στην Ελλάδα, με την κατάλληλη υποστήριξη, να δημιουργήσουμε ερευνητικούς πυρήνες διεθνών προδιαγραφών στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογίας.

Αφετέρου, επειδή ανακαλύψαμε ότι το "KjPn8" είναι το δεύτερο πλανητικό νεφέλωμα που έχει βρεθεί μέχρι στιγμής και ανήκει σε μια ιδιαίτερη κατηγορία αστρικών αντικειμένων την οποία ονομάζουμε Ενδιάμεση Φωτεινότητα Οπτικών Μεταβλητών, κάτι που προκάλεσε το έντονο ενδιαφέρον της διεθνούς αστρονομικής κοινότητας" δήλωσε στον Τύπο της Κυριακής ο δρ Παναγιώτης Μπούμης, ερευνητής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.

Τα πλανητικά νεφελώματα μελετώνται από πολλές νεφελώματα από πολλές επιστημονικές ομάδες ανά την υφήλιο επειδή προσφέρουν στους ειδικούς σημαντικές πληροφορίες για την εξελεγκτική πορεία των άστρων, την αστρογένεση και τη δημιουργία των γαλαξιών.

"Χάρη στον "Αρίσταρχο", λοιπόν, ανακαλύψαμε ότι η μορφολογία του οφείλεται σε τρεις διαφορετικές εκτοπίσεις υλικού που πραγματοποιήθηκαν πριν από 3.200, 7.200 και 50.000 χρόνια. Επιπλέον, καταφέραμε και υπολογίσαμε με μεγάλη ακρίβεια την απόστασή του στα 6.000 έτη φωτός από εμάς.

Μετρώντας, τέλος, την κινητική ενέργεια του νεότερου υλικού του εσωτερικού "λοβού" στα 10^47 erg, και σε συνδυασμό με τα παραπάνω αποτελέσματα, καταλήξαμε ότι πρόκειται για ένα αντικείμενο που ανήκει στην κατηγορία των ILOT", υπογράμμισε.

Το πρωτότυπο άρθρο:

http://news247.gr/eidiseis/texnologia/o_aristarxos_evale_ta_gyalia_sth_nasa.2189911.html


13-3-2013: Παρουσίαση στην Ειδική Επιτροπή Έρευνας και Τεχνολογίας της Βουλής

Είναι διαθέσιμο το βίντεο της παρουσίασης (13.3.2013) του έργου του ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΥ και του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών στην Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Έρευνας και Τεχνολογίας της Βουλής (153 λεπτά)

Μπορείτε να το δείτε εδώ:

http://www.hellenicparliament.gr/Vouli-ton-Ellinon/ToKtirio/Fotografiko-Archeio/#e1f72779-0d34-4aa2-9cc6-5b3638f33c55


15-3-2013: H ελληνική κρίση... ορατή και από το Διάστημα ("Έθνος")

Ορατές ακόμη και από το Διάστημα είναι οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στα επίπεδα ρύπανσης των μεγαλύτερων ελληνικών πόλεων.

Σύμφωνα με μελέτη που εκπόνησαν ερευνητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό, από το 2008 μέχρι σήμερα, παρατηρείται δραστικός περιορισμός -μέχρι και 40%- των ρύπων στην ατμόσφαιρα λόγω της μείωσης της ανθρωπογενούς δραστηριότητας. Η εργασία που αναδεικνύει αυτή τη... θετική πλευρά της κρίσης βασίστηκε στον συσχετισμό δορυφορικών μετρήσεων και στοιχείων που συνελέχθησαν από επίγεια δίκτυα.

Οπως εξηγεί στο «Εθνος» ένας εκ των συγγραφέων της μελέτης, ο κ. Ευάγγελος Γερασόπουλος, διευθυντής Ερευνών στο Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, ο σταδιακός περιορισμός αρκετών ρύπων ήταν εμφανής τις τελευταίες δεκαετίες ως συνέπεια των μέτρων που ελήφθησαν από την Πολιτεία.

«Ομως από την έναρξη της οικονομικής κρίσης», εξηγεί ο ίδιος, «παρατηρείται σημαντική επιτάχυνση στους ρυθμούς της μείωσης. Κάποιοι ρύποι ελαττώνονται με ρυθμούς τρεις φορές μεγαλύτερους από ό,τι παλιότερα, ενώ άλλοι εμφανίζουν ακόμη και οκταπλάσια επιτάχυνση στη μείωση».

Ενα από τα εντυπωσιακότερα αποτελέσματα προέκυψε από τις μετρήσεις του διοξειδίου του αζώτου (ΝΟ2): Η μείωσή του το χρονικό διάστημα 2007-2011 γινόταν με ρυθμό 2,3 ppb ανά έτος (όπου ppb=μέρη ανά δισεκατομμύριο), δηλαδή με επταπλάσιους ρυθμούς από ό,τι τα προηγούμενα χρόνια, οπότε και εμφάνιζε μείωση με ρυθμό 0,03 ppb ανά έτος. Το γεγονός αποδίδεται στο ότι το ΝO2 συνδέεται κυρίως με την κίνηση των οχημάτων, η οποία έχει περιοριστεί σημαντικά την τελευταία πενταετία λόγω κόστους. Η συνολική μείωση του ΝΟ2 τα χρόνια αυτά υπολογίζεται ότι είναι της τάξης του 30-40%.

Οι τιμές του διοξειδίου του θείου (SO2), οι οποίες σχετίζονται με βιομηχανικές δραστηριότητες παρουσίασαν, επίσης, φθίνουσα πορεία. Οι ρυθμοί περιορισμού του SO2 ήταν υπερτριπλάσιοι σε σχέση με το παρελθόν, καθώς κατεγράφη επιτάχυνση της μείωσης από 0,02 ppb ανά έτος σε 0,7 ppb ανά έτος.

Αύξηση αντιθέτως κατέγραψαν τα μέσα επίπεδα του όζοντος, λόγω των μειωμένων ανθρωπογενών εκπομπών, οι οποίες συντελούν μέσω χημικών μηχανισμών στον περιορισμό του στην ατμόσφαιρα.

Ιδιαίτερα ενδιαφέρον, όπως επισημαίνει ο κ. Μιχαήλ Βρεκούσης, ερευνητής στο Κέντρο Ενέργειας, Περιβάλλοντος και Υδάτινων πόρων του Ινστιτούτου Κύπρου και κύριος συγγραφέας της εργασίας είναι ότι τα αποτελέσματα αυτά ήταν εμφανή ακόμη και από το Διάστημα. «Χρησιμοποιήσαμε παρατηρήσεις από τρεις δορυφορικούς αισθητήρες και επίγεια δίκτυα και όλα τα στοιχεία έδειξαν σημαντική επιτάχυνση της μείωσης της ρύπανσης από το 2007 και μετά», λέει.

Εκτός από τους κ. Βρεκούση και Γερασόπουλο στη συγγραφή της εργασίας, η οποία έχει δημοσιευτεί σε έγκριτο διεθνές επιστημονικό περιοδικό και έχει φιλοξενηθεί σε μέσα ενημέρωσης του εξωτερικού, συμμετείχαν οι εξής ερευνητές από την Ακαδημία Αθηνών, το γερμανικό Ινστιτούτο Χημείας Max-Planck του Mainz, το Πανεπιστήμιο της Βρέμης και το Πανεπιστήμιο Κρήτης: A. Richter, A. Hillboll, J.P. Burrows, J. Lelieveld, L. Barrie, Χρ. Ζερεφός και Ν. Μιχαλόπουλος.

Η ΕΡΕΥΝΑ

Με ποιους δείκτες βγήκαν τα συμπεράσματα

Τους οικονομικούς δείκτες της περιόδου 2007-2011 αξιοποίησαν, επίσης, οι επιστήμονες, ώστε να εξαγάγουν συμπεράσματα ως προς τη σχέση της ρύπανσης με την ύφεση που μαστίζει τη χώρα.

«Συγκεκριμένα χρησιμοποιήσαμε το Gross Domestic Product (Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν) που απεικονίζει τα αγαθά και τις υπηρεσίες που παράγει μια χώρα, άρα λειτουργεί ως δείκτης του βιοτικού επιπέδου του λαού της, και τον Industrial Production Index (Δείκτης Βιομηχανικής Παραγωγής), ο οποίος δείχνει τη βιομηχανική δραστηριότητα της χώρας» λέει ο κ. Γερασόπουλος. «Και διαπιστώσαμε πως όσο οι δείκτες αυτοί έπεφταν, δηλαδή καταστέλλονταν οι δραστηριότητες, τόσο είχαμε και αντίστοιχη μείωση στους ρύπους».

«Οι τελευταίες έρευνές μας καταδεικνύουν δύο πολύ διαφορετικές όψεις του ίδιου νομίσματος, με διαφορετικά βέβαια χωρικά και χρονικά χαρακτηριστικά», συνεχίζει ο κ. Γερασόπουλος σχολιάζοντας τα αποτελέσματα της έρευνας.

«Από τη μία έχουμε μείωση της ρύπανσης τα χρόνια της κρίσης λόγω καταστολής δραστηριοτήτων και από την άλλη στροφή του κόσμου προς την καύση ξύλων για θέρμανση, κάτι που συνέβαλε στα ανησυχητικά επεισόδια της αιθαλομίχλης. Μένει να διερευνηθεί στα επόμενα χρόνια το τελικό ισοζύγιο της επίδρασης της κρίσης στα επίπεδα ρύπανσης».

Κατερίνα Ροββά

Πηγή: http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=23106&subid=2&pubid=63798109


8-3-2013: Επενδύουν σε ελληνικό επιστημονικό δυναμικό

Διανύουμε εποχές κρίσης, κατά τις οποίες όμως γεννώνται νέες και φρέσκες ιδέες. Κάποιοι έχουν εγκαταλείψει την προσπάθεια. Υπάρχουν όμως πολλοί που επιμένουν και καινοτομούν, αποδεικνύοντας πως η Ελλάδα μπορεί να δείξει τον δρόμο της εξωστρέφειας, της συνεργασίας, της ευρεσιτεχνίας.

Σε αυτό το πλαίσιο, μία εταιρεία που απαρτίζεται από Έλληνες επιστήμονες, σε συνεργασία με το ΙΑΑΔΕΤ(Ινστιτούτο Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεσκόπησης) θα αναλάβουν ένα μεγάλο έργο διαστημικής τεχνολογίας.

Η ελληνική ομάδα ήταν η μοναδική που κατείχε την τεχνογνωσία και τον εξοπλισμό για την πραγματοποίηση του έργου. Σημειώνεται ότι η ομάδα της Planetek Hellas και του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών είναι οι πρώτοι ελληνικοί φορείς που επιτυγχάνουν συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία (ESA).

Η ομάδα θα αναλάβει την υλοποίηση του πληροφοριακού συστήματος αρχειοθέτησης και διάχυσης των επιστημονικών δημοσιεύσεων για τις διαστημικές αστρονομικές παρατηρήσεις του υπερμεγέθους αρχείου που βρίσκεται στο Κέντρο Διαστημικής Αστρονομίας της ESA στη Μαδρίτη.

Η ΕSA είναι υπεύθυνη για την υλοποίηση της διαστημικής πολιτικής της Ευρώπης. Απασχολείται με την περαιτέρω εξερεύνηση του πλανήτη Γη, της ατμόσφαιρας, του ηλιακού μας συστήματος αλλά και του σύμπαντος ευρύτερα. Συνηθίζεται να αποκαλείται η «NASA της Ευρώπης».

Η zougla επικοινώνησε με τον Ιωάννη Δαγκλή, διευθυντή του ΙΑΑΔΕΤ στο ΕΑΑ (Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών) και καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών όπως και με τον Στέλιο Μπολλάνο, επικεφαλής της ελληνικής ομάδας και συνιδρυτή της Planetek, της εταιρείας που είναι εν μέρει υπεύθυνη για την εκπόνηση του έργου.

Ο Ιωάννης Δαγκλής, διευθυντής του ΙΑΑΔΕΤ αναφέρει ότι «η μακρά και επιτυχημένη συμμετοχή του ΕΑΑ στην υλοποίηση προγραμμάτων της ESA αντικατοπτρίζει την επιστημονική αριστεία του ΕΑΑ και συμβάλλει στην καταπολέμηση της ανεργίας, προσφέροντας θέσεις εργασίας σε νέους επιστήμονες. Επιπλέον, προγράμματα υψηλού επιστημονικού και τεχνολογικού επιπέδου όπως αυτά, εμποδίζουν τη 'διαρροή εγκεφάλων' (brain drain) στο εξωτερικό, γεγονός που είναι μέγιστης σημασίας για το μέλλον της χώρας μας».

Από την πλευρά του ο Στέλιος Μπολλάνος, συνιδρυτής και διευθυντής πωλήσεων της Planetek Hellas, δήλωσε: «Η δυσχερέστατη οικονομική συγκυρία για τη χώρα μας κάνει όλο και δυσκολότερη την επιβίωση των επιχειρήσεων παντός είδους. Με δεδομένο το παραπάνω, είμαστε πεπεισμένοι ότι μόνο μέσω της καινοτομίας, της εξωστρέφειας αλλά και της μεταξύ μας συνεργασίας θα μπορέσουμε να υπερβούμε τα εμπόδια των καιρών».

Πηγή: http://www.zougla.gr/money/article/ependioun-se-elinika-miala


28-2-2013: Τα πρώτα επιστημονικά αποτελέσματα του "Αρίσταρχου"

Είμαστε στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσουμε τα πρώτα επιστημονικά αποτελέσματα από το Τηλεσκόπιο των 2,3 m "Αρίσταρχος":

New Greek observatory sheds light on old star:
http://www.ras.org.uk/news-and-press/224-news-2013/2223-new-greek-observatory-sheds-light-on-old-star

Greek Observatory Probes Ancient Star:
http://www.universetoday.com/100337/greek-observatory-probes-ancient-star/

«Φως» σε αρχαίο νεφέλωμα από Έλληνα αστρονόμο:
http://www.ert.gr/eidiseis/epistimi/erevna-nea/story/144086/fos-se-arxaio-nefeloma-apo-ellina-astronomo#.US5z2OinCNM


10-1-2013: Το κτίριο τηλεσκοπίου Δωρίδου εικονικά επισκέψιμο

Το κτίριο τηλεσκοπίου Δωρίδου στην Πνύκα, παρουσιάζεται στην πολύ ενδιαφέρουσα εφαρμογή εικονικής ξενάγησης στην Αθήνα: greecevirtual.gr.

Μπορείτε να το δείτε εδώ:

http://greecevirtual.gr/panoramic/attiki/athens/tour.html#/observatory_1/


1-12-2012: Εφαρμογή για την κλιματική αλλαγή

Συνεργασία ΕΑΑ-WWF για μια νέα διαδικτυακή εφαρμογή που δημιουργήθηκε στα πλαίσια του ευρωπαϊκού προγράμματος CLIMRUN για την κλιματική αλλαγή και τις επιπτώσεις της.

Σε αυτή την εφαρμογή, που φιλοξενείται στην ιστοσελίδα http://www.oikoskopio.gr/map/ στο κουμπί αριστερά ‘Κλιματική αλλαγή και δασικές πυρκαγιές’, ο χρήστης έχει τη δυνατότητα να εστιάζει πάνω σε google maps και να βλέπει την περιοχή της Ελλάδας και την κλιματική παράμετρο που τον ενδιαφέρει για το άμεσο (2021-2050) και το πιο μακρινό μέλλον (2071-2100).

Υπεύθυνος Ερευνητής από το ΕΑΑ ο Δρ. Χρήστος Γιαννακόπουλος, ΙΕΠΒΑ

Σχετικά με το θέμα αυτό έχουν δημοσιευτεί ποικίλα άρθρα στον ημερήσιο τύπο. Δείτε:


7/9/2012: Μέχρι τ’ αστέρια..., στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών

Έργα Joseph Jongen, Νίκου Σκαλκώτα, August De Boeck και Cesar Franck, ερμηνεύουν η βελγικής καταγωγής πιανίστα Elke Robersscheuten και ο τσελίστας Άγγελος Λιακάκης, την Παρασκευή 7 Σεπτεμβρίου, στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, στο πλαίσιο της δράσης του πολιτιστικού προγράμματος με τίτλο «Τα Βέλγικα», που διοργανώνεται από την Πρεσβεία του Βελγίου στην Ελλάδα, σε συνεργασία με τον Οργανισμού Πολιτισμού Αθλητισμού & Νεολαίας και το Κέντρο Ευρωπαϊκής Πληροφόρησης του Δήμου Αθηναίων Europe Direct.

Η πιανίστα, τσεμπαλίστα και οργανίστα Elke Robersscheuten γεννήθηκε στην Αμβέρσα του Βελγίου. Συνδυάζοντας το ενδιαφέρον της για την ιστορικά τεκμηριωμένη ερμηνεία και το πιάνο, έχει ολοκληρώσει τη διατριβή της με τίτλο «Ο Anton Walter και η Βιεννέζικη σχολή κατασκευής φορτεπιάνο του 18ου και 19ου αι». Έχει διδάξει πιάνο σε Μουσικές Ακαδημίες του Βελγίου και είναι καθηγήτρια πιάνου και μουσική εκγυμνάστρια (συνοδός τραγουδιστών) στο Ωδείο Κόνταλυ.

Ο τσελίστας Άγγελος Λιακάκης έχει ολοκληρώσει τις σπουδές του ως υπότροφος των ιδρυμάτων ΙΚΥ και Ωνάση και είναι μέλος του Νέου Ελληνικού Κουαρτέτου από το 2007, με το οποίο έχει εμφανιστεί σε πολυάριθμες συναυλίες στην Ελλάδα και το εξωτερικό και έχει σημειώσει σημαντική δισκογραφική παρουσία. Ως σολίστ έχει στο ενεργητικό του πολλές πρώτες εκτελέσεις νέων έργων και το ρεπερτόριό του καλύπτει ένα ευρύ φάσμα της μουσικής φιλολογίας, από το Μπαρόκ μέχρι την αβάν-γκαρντ και τη σύγχρονη δημιουργία.

Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, Θησείο, Λόφος Νυμφών
Ώρα έναρξης:20.30
Ελεύθερη είσοδος. Θα τηρηθεί αυστηρή σειρά προτεραιότητας
Ημερομηνία: Παρ, 07/09/2012 - 20:30 - 23:30

Πρωτότυπο άρθρο (κάντε κλικ)


19-28/4/2012: Παρουσιάσεις έργου και βραβεύσεων της ερευνήτριας του ΕΑΑ Δρ. Άλκηστης Μπονάνου

Τα Νέα (28 Απριλίου): "Ελληνίδες που ξεπερνούν τα όρια και αγγίζουν την κορυφή":
Κάντε κλικ εδώ!

Δελτίο Τύπου (19 Απριλίου) για τις Μελέτες 2011 Ιδρύματος Λάτση (Μελέτη #12):
Κάντε κλικ εδώ
(διατίθεται video)!

Εκπομπή "Στα Άκρα", 20 Απριλίου (λεπτό 35). H Βίκυ Φλέσσα πρόβαλε video από τα βραβεία L'Oreal:
Κάντε κλικ εδώ!


4-4-2012: Άρθρο στο "in.gr": Η Ελλάδα «θα μειώσει τη συμμετοχή της και στο CERN»

Ουάσινγκτον
Σε μια προσπάθεια να σώσει από το κλείσιμο τα εθνικά ερευνητικά ινστιτούτα, η ΓΓΕΤ έχει ζητήσει να μειώσει την εισφορά της στην ευρωπαϊκή διαστημική υπηρεσία ESA και ετοιμάζεται να κάνει το ίδιο στην περίπτωση του ευρωπαϊκού οργανισμού πυρηνικής έρευνας CERN, αναφέρει το κορυφαίο αμερικανικό περιοδικό Science.

Παρόλο που η Ελλάδα επενδύει μόλις το 0,5% του ΑΕΠ της σε Έρευνα και Ανάπτυξη, και βασίζεται κυρίως στα 150 εκατ. ευρώ που λαμβάνει ετησίως σε κονδύλια από την ΕΕ για τη χρηματοδότηση των εθνικών υποδομών έρευνας, οι επιπτώσεις της κρίσης δείχνουν να απασχολούν τη διεθνή επιστημονική κοινότητα: το δημοσίευμα του Science έρχεται να προστεθεί σε προηγούμενο άρθρο του Nature για τις μεταρρυθμίσεις στην έρευνα, καθώς και σε πρόσφατο εκτενές ρεπορτάζ στο Physics Today, μια επιθεώρηση του Αμερικανικού Ινστιτούτου Φυσικής.

Και όλοι σχολιάζουν ότι η ερευνητική παραγωγή απειλείται από τις περικοπές των κονδυλίων και την αβεβαιότητα που κυριαρχεί.

Εθνικά ιδρύματα vs διεθνούς παρουσίας


Πρόσφατα, η Ελλάδα ζήτησε από τη διαστημική υπηρεσία ESA να μειώσει προσωρινά κατά 6 εκατ. ευρώ την ετήσια εισφορά της των 14 εκατ. ευρώ, με την υπόσχεση ότι θα την επαναφέρει στα κανονικά επίπεδα το 2013.

Ο καθηγητής Φυσικής Κανάρης Τσίγγανος, πρόεδρος του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, λέει στο Science ότι θα προτιμούσε να παραμείνει η Ελλάδα ενεργό μέλος της ESA. «Θα ήταν όμως περίεργο να κλείσουμε όλα αυτά τα [εθνικά] ερευνητικά ιδρύματα προκειμένου να πληρώνουμε τις διεθνείς συνδρομές μας» παραδέχεται.

Τώρα, ο γενικός γραμματέας Έρευνας και Τεχνολογίας, Κωνσταντίνος Κοκκινοπλίτης, βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με το CERN για ανάλογη μείωση της εθνικής εισφοράς. «Δεν θέλουμε να αποσυρθούμε από αυτούς τους οργανισμούς, αλλά να πετύχουμε κάποιου είδους διακανονισμό για τα επόμενα δύο χρόνια» λέει ο ίδιος. Μια ιδέα θα ήταν να καταβληθεί η μισή από την εθνική εισφορά στο CERN για φέτος και να αναπληρωθεί η διαφορά σε ένα ή δύο χρόνια. Γι' αυτό, όμως, απαιτείται η έγκριση του συμβουλίου των χωρών που μετέχουν στο CERN.

Από τα περίπου 80 εκατ. δολάρια του ετήσιου προϋπολογισμού της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας, προ των μειώσεων, περίπου τα 30 εκατ. είναι εισφορές στην ESA, το CERN και το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας EMBL.

Σε κάθε περίπτωση, ο επικεφαλής της ΓΓΕΤ δείχνει να προτιμά να περιορίσει την ελληνική συμμετοχή σε διεθνή προγράμματα παρά να μειώσει περαιτέρω τη χρηματοδότηση των ερευνητικών ινστιτούτων της χώρας, τα οποία μειώνονται από τα 56 στα 31 με απόφαση του υπουργείου Παιδείας που ανακοινώθηκε το Φεβρουάριο. «Δεν υπάρχει περίπτωση να κλείσουν ή να υποχρεωθούν να απολύσουν προσωπικό» διαβεβαιώνει ο Κοκκινοπλίτης.

Συγχωνεύσεις-ελλείψεις

Πολλοί, όμως, πιστεύουν ότι οι μειώσεις και συγχωνεύσεις ερευνητικών κέντρων είναι μια ιδέα που δεν θα αποδώσει: Πρόκειται για «μια βιτρίνα που δεν έχει ουσιαστική επίδραση στους προϋπολογισμούς» λέει στο Physics Today ο Ίωνας Σιώτης, φυσικός υψηλών ενεργειών και πρώην διευθυντής του «Δημόκριτου» και του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. «Αυτή η άσκηση θα επιτρέψει στο υπουργείο μας να πει στην τρόικα ότι η Ελλάδα μειώνει τους δημόσιους φορείς και τις δημόσιες δαπάνες. Πρόκειται για μεγάλο αστείο».

Σε κάποιο βαθμό, τα ευρωπαϊκά κονδύλια που λαμβάνουν οι Έλληνες ερευνητές προστατεύουν το ερευνητικό έργο από τις περικοπές. Τα κονδύλια όμως αυτά δεν επιτρέπουν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό ούτε καλύπτουν λειτουργικά έξοδα και μισθούς. «Δεδομένου ότι τα [ευρωπαϊκά] κονδύλια και τα κονδύλια από τα διαρθρωτικά ταμεία δεν έχουν μειωθεί, θα περίμενε κανείς ότι, όσον αφορά τη χρηματοδότηση, η έρευνα δεν υποφέρει και πολύ. Δυστυχώς, όμως, τα πράγματα δεν έχουν έτσι» σχολιάζει ο Αχιλλέας Μητσός, πρώην γενικός διευθυντής Έρευνας στην ΕΕ και προκάτοχος του Κοκκινοπλίτη στη γραμματεία της ΓΓΕΤ.

Στην πράξη, οι Έλληνες ερευνητές έχουν υποστεί μειώσεις μισθών κατά τουλάχιστον 30%, σε πολλές περιπτώσεις περιμένουν για χρόνια το διορισμό τους που έχει ήδη εγκριθεί, και αδυνατούν να καλύψουν βασικές ανάγκες όπως οι συνδρομές στον επιστημονικό τύπο.

Και σίγουρα η έρευνα και η καινοτομία απειλούνται και από την ψυχολογία μια χώρας σε ύφεση: Όπως σχολιάζει στο Physics Today ο Λεωνίδας Ρεσβάνης, φυσικός υψηλών ενεργειών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, «για να μπορεί κανείς να παράγει, πρέπει να βρίσκεται σε μια δημιουργική ατμόσφαιρα. Στην Ελλάδα, ο κόσμος δεν ξέρει τι θα ξημερώσει αύριο. Είναι τρομοκρατημένος. Όταν καλείσαι να λάβεις μια απόφαση, τείνεις να επιλέγεις τη συντηρητική οδό, και αυτός δεν είναι ο τρόπος με τον οποίο η επιστήμη προοδεύει».

*Σε μια άλλη σχετική εξέλιξη, ο δικτυακός τόπος του Nature αναφέρεται στο Κυπριακό Ινστιτούτο, γνωστό κάποτε ως «το MIT της Μέσης Ανατολής», το οποίο δεν μπόρεσε να καταβάλει τους μισθούς του περασμένου μήνα.  Πολλοί ερευνητές του είχαν ήδη αποσυρθεί και η κυπριακή κυβέρνηση αποφάσισε να παγώσει τη χρηματοδότησή του λόγω κατηγοριών για κακοδιαχείριση.

Newsroom ΔΟΛ

Μπορείτε να δείτε το πρωτότυπο άρθρο εδώ:
Άρθρο στο "in.gr"


4-4-2012: Άρθρο στο "Science": "Greece may not be able to afford CERN"

by Edwin Cartlidge on 3 April 2012, 2:25 PM

As part of its austerity drive, Greece has temporarily reduced its annual payment to the European Space Agency (ESA) and is considering a similar cut to the CERN particle physics laboratory near Geneva, Switzerland. A €10 million hole in his roughly €80 million annual budget is forcing Konstantinos Kokkinoplitis, general secretary for research and technology, to weigh the unpleasant choice between lowering the country's global science presence or squeezing the country's 11 national research centers.

Greece spent only 0.6% of its gross domestic product on R&D in 2007, from both public and private sources, compared to 1.85% across the 27 countries of the European Union in that year. In 2009, the country's new prime minister, George Papandreou, promised to boost that figure to 2% by 2013. But within 2 years, spending was headed in the opposite direction, as the government cut the budgets of the research centers by about 30%, to roughly €55 million. One month ago, Kokkinoplitis announced a further €10 million cut in funding for the research centers as part of a broader reduction in government spending ordered by the "Troika" of the European Union, the European Central Bank, and the International Monetary Fund.

Costas Synolakis, president of one of the largest of the 11 centers, the Hellenic Center for Marine Research in Anavyssos, just south of Athens, said the previous cuts had been absorbed by reducing spending on operations and expenses, but that further belt-tightening would be impossible. Any additional cuts, he says, would have to come from savings on personnel costs. In practice, he says, that would mean shutting some of the research centers for the last few months of the year, because researchers at the centers are tenured civil servants and cannot legally be fired or have their salaries reduced.

The research centers receive the majority of the ministry's overall budget, with most of the rest taken up by the country's subscriptions to international scientific organizations. Last month, the 11 directors met with Kokkinoplitis and discussed reducing Greece's €17 million annual subscription to CERN, the largest slice of the €27 million spent this year to partner with other countries on research collaborations. "Most directors have been trained abroad, and all said … Greece needs to be part of it," Synolakis says. "Yet everyone agreed that if it comes to the survival of the centers, the contribution to CERN will need to go or be substantially reduced. It is sad, but it came to that."

Kanaris Tsinganos, director of the National Observatory of Athens, agrees that the national research centers must come first. "I was very supportive of us joining the European Space Agency in 2005," he says, "but … it would be weird to close the research centers and pay all of these international subscriptions." Greek officials recently negotiated a temporary €6 million reduction in their €14-million-a-year contribution to ESA, with the promise that they would make good on the full amount in 2013.

Kokkinoplitis has now started similar negotiations with CERN. Although details still have to be worked out, he says one option is to have the lab pay half of Greece's subscription this year and then be reimbursed either next year or the year after. "We don't want to withdraw from these organizations but to facilitate some kind of arrangement for a couple of years," he adds. "They want to help us." Under the CERN bylaws, a country's payment is tied to its GDP, and any permanent change in its contribution would need to be approved by the CERN council of member nations.

Kokkinoplitis says he is also studying the feasibility of reducing the amount of "matching funds" that the Greek government needs to contribute to E.U.-backed projects, as well as receiving a helping hand from other government ministries. The bottom line, he says, is that the research centers must be protected. "I believe the centers are doing quite well, and I don't want to affect their functioning," he explains. "There is no [possibility] that they will shut down or be forced to fire staff."

Any deviation from the plan to trim €10 million from the research centers may need to win approval from the Troika. And any negotiations may be put off until after national elections in early May, Synolakis says, increasing fears that "some research centers will close down" even if Kokkinoplitis eventually works out a deal to reduce the international subscriptions.

Synolakis also says that the center directors may take action if the €10 million cut is not substantially reduced. "If it all comes to naught, we have discussed the possibility of resigning," he says. "This would send the message that what the government is asking cannot be implemented."


Μπορείτε να δείτε το πρωτότυπο άρθρο εδώ:
Άρθρο στο "Science"


1-4-2012: Τι είδους ανάπτυξη θέλουμε; (Άρθρο στην "Καθημερινή")

Των Νίκου Κανελλόπουλου, Θωμά Μαλούτα, Κώστα Συνολάκη και Κανάρη Τσιγκανου*

Πρόσφατα, ο πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Ερευνας και Τεχνολογίας (ΕΣΕΤ), καθηγητής Σ. Κριμιζής ανέφερε το χαρακτηριστικό παράδειγμα της Φινλανδίας, η οποία παλιότερα κάτω από ανάλογες συνθήκες οικονομικής κρίσης, αύξησε αντί να μειώσει τη δημόσια επένδυση στην έρευνα (σε ποσοστό πάνω από το 3% του ΑΕΠ) με πολύ θετικά αποτελέσματα. Ανάλογα επιχειρηματολογεί και ο Πολ Κρούγκμαν (Βραβείο Νομπέλ Οικονομικών 2008). Η επίτροπος Maire Geoghegan-Quinn, αρμόδια για την έρευνα, την καινοτομία και την επιστήμη, δήλωσε πρόσφατα, αναφερόμενη σε μέτρα για την έρευνα: « […] οι χιλιάδες των αρίστων που χρηματοδοτούμε θα μπορούν να επικεντρώνονται σε αυτό στο οποίο διαπρέπουν – την προσπάθεια για τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης και βελτίωση της ποιότητας ζωής στην Ευρώπη με έρευνα και καινοτομία παγκόσμιας ακτινοβολίας […].». Η Αννα Διαμαντοπούλου, τ. υπουργός Παιδείας, σε τηλεοπτική συνέντευξη στις 27/5/2011 ανέφερε -παραφράζοντας παλαιότερη γαλλική ρήση- ότι «οι μικρές χώρες σήμερα, χώρες που δεν έχουν πετρέλαιο ή διαμάντια, έχουν ως δύναμή τους το ανθρώπινο κεφάλαιο. Η δύναμή μας είναι τα κεφάλια [των ερευνητών μας] τα οποία είναι πολλά».

Δεν γνωρίζουμε αν οι προσπάθειες για εξεύρεση κοιτασμάτων υδρογονανθράκων στην Ελλάδα ευοδωθούν. Ομως γνωρίζουμε καλά το ερευνητικό δυναμικό μας και μπορούμε να καταδείξουμε το υψηλό επίπεδο και την αποδοτικότητά του εδώ και τώρα. Δυστυχώς, η πολιτική αντιμετώπιση της έρευνας στη χώρα μας, δεν δείχνει να ευαισθητοποιείται από τις παραπάνω κοινά αποδεκτές διαπιστώσεις.

Είναι αξιοσημείωτα τα ακόλουθα ποσοτικά στοιχεία:

- Οι 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης διαθέτουν κατά μέσον όρο περίπου το 1,85% του ΑΕΠ για την έρευνα, στοχεύοντας στο 3%. Στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό μειώθηκε από το απόλυτο χαμηλό 0,6% (2011) στο ακόμη χαμηλότερο 0,5% (2012) του ΑΕΠ, με αποτέλεσμα να κατατάσσεται στις χώρες με τις λιγότερες επενδύσεις στην έρευνα, όπως η Ρουμανία και η Βουλγαρία την περίοδο 2000-2010, ενώ τοποθετείται χαμηλότερα και από την Τουρκία.

- Σύμφωνα με την με αρ. πρωτ. Φ.1/137/23741/ΙΒ/6-3-2012 απόφαση, μειώνεται περαιτέρω η ετήσια κρατική επιχορήγηση των 11 ερευνητικών κέντρων, που εποπτεύονται από τη Γενική Γραμματεία Ερευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ), από 55 εκατ. σε 45 εκατ. ευρώ, (-18%), ένα ποσοστό που προστίθεται στις περίπου κατά 30% μειώσεις την τελευταία διετία. Ετσι παρατηρείται το οξύμωρο σχήμα να περικόπτεται δραματικά η επένδυση στην κορυφή της πυραμίδας -εκεί όπου παράγεται η έρευνα/καινοτομία- όταν έρχεται η στιγμή να δρέψει η χώρα τους καρπούς της μεγάλης επένδυσης που ξεκινά από τη πρωτοβάθμια, τη μέση εκπαίδευση, μετά τα ΑΕΙ και συχνά μεταπτυχιακές υποτροφίες στο εξωτερικό. Με άλλα λόγια, η δραματική αποεπένδυση στην έρευνα, είτε απαξιώνει αυτό το επιστημονικό δυναμικό, είτε το εξωθεί να φύγει από την Ελλάδα, και το επωφελούνται άλλες χώρες.

- Η δραματική περικοπή του προϋπολογισμού των Ερευνητικών Κέντρων, οδηγεί πολλά σε μαρασμό ή ακόμα και παύση της λειτουργίας τους στο άμεσο μέλλον. Παράλληλα, όμως, πρόσφατα ανακοινώθηκε ότι επιχορηγούνται τα κόμματα με 7,7 εκατ. ευρώ για «ερευνητικούς σκοπούς», ενώ η Υπηρεσία Διεθνούς Αναπτυξιακής Συνεργασίας του υπουργείου Εξωτερικών έχει διαθέσει σε Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ) 115.388.815 ευρώ για δράσεις, ορισμένες από τις οποίες έχουν αμφίβολη σκοπιμότητα και χαρακτήρα. Τίθεται σαφώς ζήτημα προτεραιοτήτων.

- Τα Ε.Κ. εισάγουν στη χώρα, μόνο με τη μορφή ανταγωνιστικών προγραμμάτων από την Ε.Ε., πολλές δεκάδες εκατομμύρια ευρώ, κυριολεκτικά «βγάζοντας τα λεφτά τους» και παράγοντας πολύτιμη για τη χώρα τεχνογνωσία και καινοτομία. Μέσω αυτών των ερευνητικών προγραμμάτων δίνουν απασχόληση με ανταγωνιστικές συμβάσεις εργασίας, σε ταλαντούχους νέους που διαφορετικά θα έφευγαν από τη χώρα.

- Το ερευνητικό δυναμικό της χώρας είναι υψηλού επιπέδου. Η Ελλάδα στην κατάταξη με βάση τον λόγο του αριθμού των ερευνητικών άρθρων προς τον πληθυσμό της χώρας είναι 14η παγκοσμίως. Η αριστεία μας δεν είναι προϊόν προαγωγικών μορίων ή πελατειακών κομματικών επιλογών.

Είναι στρατηγικό λάθος της πολιτείας η επιλεκτική στοχοποίηση των Ερευνητικών Κέντρων όσον αφορά την επιχορήγησή τους. Από ό,τι φαίνεται υπάρχουν περιθώρια εξορθολογισμού των κρατικών δαπανών σε τομείς πέραν της έρευνας. Η νέα μείωση της 6-3-2012, πέρα από άδικη, οδηγεί τα Ε.Κ. κάτω από το όριο επιβίωσης.

Η διάθεση κονδυλίων για την έρευνα δεν είναι περιττή σπατάλη. Αντιθέτως, υπό τις παρούσες συνθήκες, αποτελεί επένδυση με τεράστιο ανταποδοτικό όφελος για την οικονομία και την κοινωνία. Είναι ίσως ο πλέον ενδεδειγμένος τρόπος να κρατήσουμε νέους επιστήμονες στην Ελλάδα και να επαναπροσελκύσουμε ορισμένους από εκείνους που έφυγαν. Η πολιτική περικοπών στην έρευνα είναι κοντόφθαλμη. Μακροπρόθεσμα θα ζημιώσει την αναπτυξιακή προσπάθεια αποστερώντας την από ερευνητικό δυναμικό υψηλών προσόντων. Η επένδυση στα Ε.Κ. και στην έρευνα αποτελεί βασικό μοχλό ανάπτυξης και όχημα εξόδου από την οικονομική κρίση.

* O δρ Νίκος Κανελλόπουλος είναι πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Ερευνας Φυσικών Επιστημών - Δημόκριτος. Ο καθηγητής Θωμάς Μαλούτας είναι αντιπρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών. Ο καθηγητής Κώστας Συνολάκης είναι πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Θαλάσσιων Ερευνών. Ο καθηγητής Κανάρης Τσίγκανος είναι πρόεδρος του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών


What kind of development we want?

By Nikos Kanellopoulos, Thomas Malouta, Costas Synolakis and Kanaris Tsinganos *

Recently, the president of the National Council for Research and Technology (ESET), Professor S. Krimizis cited the example of Finland, which while under comparable economic crisis, increased rather than reduced public investment in research (by more than 3% of GDP), with very positive results. Similar arguments have been made by Paul Krugman (Nobel Prize for Economics 2008) for deficit spending. EU Commissioner Maire Geoghegan-Quinn, responsible for research, innovation and science, said recently, referring to EU actions on research: "[...] the thousands of our excellent researchers will be able to concentrate where they excel - the effort to stimulate economic growth and employment and improving quality of life in Europe with research and innovation with global impact [...]. ". Anna Diamantopoulou, former Education Minister in a televised interview on 27/5/2011 said-paraphrasing an old French that "small countries today, countries that do not have oil or diamonds, whose strength in human capital.Our strength is the minds of our research scientists and it is a lot."

We do not know if efforts to find oil and mineral deposits in Greece will bear fruit. But we know our research potential and we can demonstrate its excellence here and now. Unfortunately, the manner with which politicians manage research policy in our country, suggests they are are ignorant of the above well accepted propositions.

The following facts are noteworthy:

- The 27 European Union countries spend on average about 1.85% of GDP on research, aiming to increase it to 3%. In Greece, the figure fell in 2011 to 0.6% -an absolute low until then - to an even lower 0.5% of GDP in 2012. This spending puts Greece in the same category as countries with minimal research investment, such as Romania and Bulgaria in the period 2000-2010, and lower than Turkey, to simply compare with our next door neighbors at the doorstep of Europe.

- The Ref F.1/137/23741/IV/6-3-2012 decision further reduces the annual government grants to the 11 research centers, supervised by the General Secretariat for Research and Technology (GSRT) from 55 million to 45 million (-18%), a percentage added to approximately 30% reductions in the last two years. So there is a oxymoron, funds are cut dramatically at the apex of the research pyramid, where research and development is produced; when it comes to time for the country to reap the fruits of its substantial investment ranging from primary, then secondary schools, then universities and often with funding of postgraduate scholarships abroad. In other words, the dramatic de-investment in research, not only devalues our ?research and development human potential, internally, but also incites our young researchers to move abroad, and other countries enjoy the benefits of our taxpayers' investment.

- The dramatic budget cuts from the research centers are leading many to decline or even shut-down, in the near future. At the same time, however, as was recently announced, political parties receive about 7.7 million for "research purposes" from the government, while the Department for International Development of our Ministry of Foreign Affairs has allocated to Non-Governmental Organisations (NGOs) 115 388 815 euros for actions abroad, some of which have questionable usefulness and character. The question clearly is a matter of priorities.

- The Research Centers contribute, in the form of competitive programs from the EU, many tens of millions of euros, literally "pulling their money" from non-Greek sources, all while producing valuable knowledge, technology and innovation. Through these research programs, the centers offer competitive employment contracts to talented young people who otherwise would leave the country.

- The research potential of the country is high. Greece is ranked 14th internationally based on the ratio of the number of research articles to the population of the country. Our excellence and competitiveness were not built through the customary routine promotions in the public sector, and are not the product of partisan choices of people and projects.

It is a strategic mistake of Greece to selectively target research centers and their grants. From what we describe here, there seems to be room for rationalizing the government spending in areas other than research. The new reduction of 06/03/2012, beyond just being unfair, is leading the Research Centers below their thresholds of survival.

The allocation of funding for research is not unnecessary waste or big government. By contrast, under these circumstances, it is an investment with huge reciprocal benefits for our economy and society. It is the best way to keep young scientists in Greece and recruit back some of those who have fled and have brilliant careers in research internationally. The policies which cut research policy are very shortsighted. Over time, they will harm our growth and development efforts by depriving our research infrastructure the scientists with world-class qualifications and potential. Investing in the Research Centers and research is a key growth driver and a vehicle out of the economic crisis.

* Dr. Nikos Kanellopoulos is president of the National Center for Scientific Research - Demokritos. Professor Thomas Maloutas is vice president of the National Centre for Social Research. Professor Costas Synolakis is president of the Hellenic Center for Marine Research. Professor Kanaris Tsinganos is president of the National Observatory of Athens.


Μπορείτε να δείτε το πρωτότυπο άρθρο εδώ:
Άρθρο "Καθημερινής"


4-2012: Άρθρο στο "Physics Today": Science endures as conditions in Greece worsen

“You need fresh blood. This is a long-term catastrophe,” says Leonidas Resvanis, a high-energy physicist at the University of Athens. For scientists in Greece, the country’s financial meltdown has exacerbated preexisting problems and created new ones. Money for research was already both tight and irregular, but now it’s not clear when or if it will be disbursed at all. The community is worried that the best scientists will leave and that recruiting people is becoming impossible.
Greece is, of course, striving to reduce its spending and debt according to guidelines from the troika of the International Monetary Fund, the European Central Bank, and the European Commission. But the country’s scientists fear that applying the prescribed measures across the board, without regard to quality or productivity, damages science. As Giorgos Tsironis, a physicist at the University of Crete and at the Foundation for Research and Technology–Hellas (FORTH), puts it, “If the remedy is successful, but the patient dies, it’s not a very good remedy.”
“The ambience really worries me,” says Resvanis. “To produce, you have to be in a creative atmosphere. People in Greece don’t know what will come above the horizon tomorrow. They are scared. When you have to make a choice, you take the conservative approach, and this is not how science moves forward.”

Relying on Europe

Figure

Participants at the first Greek–Turkish conference on statistical mechanics and dynamical systems in 2008 stand in front of the library ruins in the ancient Greek city of Ephesus. Greece is not cohosting the conference this year because of the country’s financial crisis.

 

Greece gets about €3 billion ($4 billion) per year in European structural funds—money collected from value-added tax throughout the European Union for use in poorer regions. Roughly €150 million of that, earmarked for research, is administered by the Greek government. Since structural funding began more than 20 years ago, the country has assigned its national research budget to go mainly toward projects funded by the European money. In 2011 the European Commission lowered from 25% to 5% the percentage that Greece is required to match, making it easier in some cases for researchers to get funding.
The other main source of research funding in Greece is competitive grants through the European Union. Greek scientists manage to win a lot of European Union grants, says Achilleas Mitsos, an economics professor who served as director general of the European Commission’s research directorate and until last year was secretary general for research in Greece’s education ministry. “Since that money and the structural funds have not been reduced, you would imagine that in terms of funding, research is not suffering a lot. But things are not like that, unfortunately.”
The European money is to some extent shielding research from the financial crisis. But soft money is not a dependable source of funding, it does not allow for long-term planning, and it rarely covers fixed costs, such as equipment maintenance, salaries, water, and electricity. Such fixed costs are covered by the Greek government, and money for them has been repeatedly slashed. Greece invests only about 0.5% of its gross national product in research. Membership fees for international scientific organizations such as CERN, the European Space Agency, and the European Molecular Biology Laboratory, which total about €30 million a year, take up a sizable portion of the Greek research budget and are being paid.

Ubiquitous cuts

Not surprisingly, anything that requires money from the Greek government is feeling the squeeze. Salaries for faculty at Greece’s research centers and two dozen or so universities have been cut by up to 30% in the past two years, and another 10%–15% cut is expected this summer. New hires are officially allowed at a rate of 1 per 5–10 vacancies. For months libraries have been unable to pay for journal access. Facilities are doing without technicians.
Resvanis, who heads plans to build an underwater neutrino detector in the Mediterranean Sea, says that about $1 million he had “accumulated” for running the project “evaporated a year and half ago. [The government] took it away to supplement salaries. You cannot say no to that.” Still, the project remains an “oasis,” he says. Plans for the detector have increased from 1 km3 to 10 km3, with a €240 million price tag. The Greek government is so far standing by its commitment of €50 million, of which it must provide only 5%; the rest will come from structural funds. The partner countries are Italy—which will also pay out of structural funds—France, Germany, the Netherlands, and Romania.
Scientists have sometimes had luck getting small grants from sources such as the Onassis and Latsis Foundations. Last year, Stavros Baloyannis, a neurologist, managed to launch a new institute to study Alzheimer’s, aging, and degenerative disorders. “I have an electron microscope, light microscopes, a PCR [polymerase chain reaction instrument] for genetics, and I have organized equipment for neuropathology and neurochemistry,” he says. Most of the institute’s funding is from the Greek Orthodox Church. Even so, Baloyannis spends money from his own pockets on research. And charitable organizations are saying they no longer have money for science because of more pressing demands, says Astero Provata, a researcher at one of the National Center for Scientific Research (“Demokritos”) institutes in Athens. She and colleagues have been denied their requests for a few thousand euros to cover expenses for a conference on genomic complexity in Brussels later this year.
Even projects that have been approved to get structural funds sit waiting for the money. Tassos Bountis, a physicist at the University of Patras, leads one such project, on mathematical modeling of complex systems in biomedicine, physics, and the technology of materials. The project is supposed to get €500 000, and is one of 200 projects waiting for promised funding. Bountis is optimistic that the money will come through soon because, he says, “we know the money is there. And politicians are being scrutinized now. They realize they can’t get away with channeling the money to something else.”

“Unexpected discontinuities”

Figure
A laser technique for cleaning statues is applied here to a caryatid from the Acropolis. The technique, developed by scientists at the FORTH Institute of Electronic Structure and Lasers in Crete, involves the simultaneous emission of two wavelengths and preserves the surface. (ACROPOLIS MUSEUM)

Superimposed on the tight funding are constantly changing rules. A set of university reforms enacted last year has yet to be implemented because of opposition within the university hierarchy and by students. In February scientists were surprised by an announcement that the country’s 56 public research institutes would be merged to 31. The idea is to share resources, but researchers are skeptical. The mergers are “an exercise in linguistics and window dressing with no substantial effect on budgets or anything else,” says Ion Siotis, a high-energy physicist and former director of Demokritos and of the National Hellenic Research Foundation. “This exercise will allow our ministry to tell the troika that Greece is reducing the number of public bodies and thus saving on public expenditure. It is all a big joke.”
For example, the eight Demokritos institutes have been recast as five, including the merging of three Athens institutes to form the Institute of Advanced Materials, Physicochemical Processes, Nanotechnology, and Microsystems. The government is creating a few mega-institutes, and next to them there will be nano-institutes, says Georgios Papavasiliou, director of the now subsumed Institute for Advanced Materials. Merging research centers is necessary, he says, “but not in a hurry. There is no plan behind this merging.” The mergers, he adds, were done independently of an imminent law intended to restructure and streamline the research system.
In Greece, says Costas Fotakis, president of the seven research institutes that make up FORTH, “we are witnessing a violent financial restructuring which deeply affects the society and the scientific landscape. It is causing some unexpected discontinuities.” Fotakis and others are particularly upset about the cuts applied across all scientific activities “without preserving existing islands of excellence.” Treating everyone the same, he says, “works against those who do exceptionally good work.”
Such horizontal cuts are in keeping with Greece’s tradition of not linking performance with funding for education and research, says Lefteris Economou, retired president of FORTH. The best scientists survive by getting money from the European Union, he says, “but this does not promote competition within the Greek system. If everyone thinks their salary is guaranteed, more and more start not producing.” What’s more, he notes, most Greek researchers get their PhDs in other countries and then come back. He says many of them end their careers after a postdoc. “They have high enthusiasm in the beginning, but they receive almost no funding from the Greek government, and they see others who are deadwood treated the same way they are. In the long run this does not promote high performance.”
Michael Kokkoris says that he, “like all young scientists in Greece, got no startup package” when he returned from the US to become an assistant professor in experimental nuclear physics at the National Technical University of Athens. “The whole core of research is in constant jeopardy. The fact that we have learned to produce with little should not hide the need for structural reforms”—and for more money.
On top of such long-term problems with Greece’s research system, the crisis creates “a general paralysis of machinery. This paralysis is choking everything,” says Siotis. Another problem, he says, is that “our politicians believe research should have a short-term financial return. Our effort is to change this unrealistic attitude that leads to enormous waste of resources through the funding of ‘monkey projects’ that ultimately do not deliver.”

Human capital

More than the salary cuts, more than the changing laws and merging centers, more than the uncertainty and having to make do with little money, scientists in Greece are worried about keeping their community vibrant. “Greek scientists have always gone outside to study and work,” says Provata. “The difference now is that students who are finishing their bachelor’s degrees in physics don’t even consider the possibility of staying in Greece. They are all asking for help to get out. And the ones who are outside the country and have gained experience do not consider the possibility of returning.” Says Kokkoris, “I love my country, I do not want to leave. The level of our students is high. It is decadent to be forced to send all these young minds abroad. But what can I tell them about the future?”
The University of Crete and FORTH were created about 30 years ago by Greek scientists who returned from years abroad. Says Fotakis, “We have managed to act as a pole of attraction for prominent scientists and talented young researchers. Now we are in danger of losing them, or some of them. It’s not only a financial problem, it’s a political problem.” One of the main dangers of the crisis, he says, “is that we have a repetition of brain drain. Human capital—not just researchers, but technicians and administrators, too—[is] more important than the actual infrastructure.”
Until last fall, the Demokritos institutes were collectively able to offer scholarships for 100 PhD students, thanks to Greek national money. “If the blood is students, then the flesh is postdocs,” says Papavasiliou. “Funding for postdocs hasn’t stopped yet, but I am afraid we will not have them for long. Things are getting worse.”
Many scientists say they are counting on the structural funds to tide them over. But Economou says he is “hoping for a miracle. It has to come soon if a culture of scientific excellence in Greece is to survive.”

Μπορείτε να δείτε το πρωτότυπο άρθρο εδώ:
Άρθρο στο "Physics Today"


26-2-2012: Άρθρο στην "Καθημερινή"

Διαθέσιμο εδώ: http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_2_26/02/2012_474028

Η εξουθένωση των Ερευνητικών Κέντρων υποθηκεύει τις προοπτικές ανάπτυξης

Tων Nικου Kανελλοπουλου, Θωμα Mαλουτα, Kωστα Συνολακη και Kαναρη Tσιγκανου*

H έρευνα είναι η ατμομηχανή της ανάπτυξης - η μόνη ελπίδα μας για το καλύτερο αύριο. Ο εφαρμοστικός νόμος που ψηφίζεται τις αμέσως προσεχείς μέρες περιλαμβάνει διατάξεις που, αφενός, μειώνουν σημαντικά τις κρατικές επιχορηγήσεις που λαμβάνουν τα Ερευνητικά Κέντρα και, αφετέρου, συρρικνώνουν τις δομές τους μέσω συγχωνεύσεων, που οδηγούν στη δραστική μείωση των ινστιτούτων τους (κατά 50% περίπου). Δεν θα αναφερθούμε στο δεύτερο ζήτημα, έστω και αν οι προτεινόμενες συγχωνεύσεις θα έχουν αμφίβολο οικονομικό αποτέλεσμα, ενώ δεν υπήρχε λόγος να προωθηθούν τώρα με προχειρότητα και σπουδή για ψήφιση, και να μην ενταχθούν στο νομοσχέδιο για την έρευνα που αναμένεται να κατατεθεί πολύ σύντομα στη Βουλή.

Είναι προφανές ότι, κάτω από τις πρωτόγνωρα αρνητικές συνθήκες στις οποίες βρίσκεται η χώρα μας, κανένας τομέας δραστηριότητας δεν μένει στο απυρόβλητο. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένοι τομείς που, εάν οδηγηθούν σε μαρασμό, θα έχουν πολύ σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις, και θα υποθηκεύσουν σε μεγάλο βαθμό τις αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Φινλανδίας που κάτω από παρόμοιες συνθήκες οικονομικής κρίσης αύξησε αντί να μειώσει την επιχορήγηση για την έρευνα με πολύ καλά αποτελέσματα. Αυτό εξάλλου προτάθηκε και από τους δώδεκα Ευρωπαίους ηγέτες, οι οποίοι έκριναν απαραίτητη την ενίσχυση της χρηματοδότησης της έρευνας και της καινοτομίας, προκειμένου να δοθεί ώθηση στην ανάπτυξη.

Τα εθνικά Ερευνητικά Κέντρα (Ε.Κ.) –που εποπτεύονται από τη Γενική Γραμματεία Ερευνας και Τεχνολογίας– αποτελούν ένα πολύ δυναμικό αναπτυξιακό παράγοντα, αφού εξασφαλίζουν το 20% της ερευνητικής δραστηριότητας, απορροφώντας λιγότερο από το 1% του προϋπολογισμού του υπουργείου Παιδείας ως κρατική επιχορήγηση. Ο αναπτυξιακός «τζίρος» των Ερευνητικών Κέντρων είναι πολλαπλάσιος αυτής της επιχορήγησης, κάτι που οφείλεται ιδιαίτερα σε εκείνα που ασχολούνται με την καινοτομία στη βιομηχανία και συναφείς κλάδους, ενώ άλλα Κέντρα υπηρετούν εξίσου απαραίτητους στόχους που αφορούν την κοινή ωφέλεια (όπως η αντισεισμική προστασία και η θάλασσα), την κοινωνική συνοχή (που αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό διακύβευμα υπό τις παρούσες συνθήκες) και την ιστορική αυτογνωσία. Η κρατική επιχορήγηση των Εθνικών μας Κέντρων δεν είναι δυσανάλογη αυτών άλλων προηγμένων χωρών. Για παράδειγμα, στα παγκοσμίου φήμης εθνικά ερευνητικά κέντρα των ΗΠΑ, σε μερικές περιπτώσεις, επιχορηγούνται αναλογικά του συνόλου κατά το διπλάσιο των αντίστοιχων ελληνικών κέντρων. Η αριστεία τους δεν είναι τυχαία ούτε γονιδιακή.

Παράλληλα, τα Ερευνητικά Κέντρα αποτελούν αντικείμενο συστηματικών διεθνών αξιολογήσεων εδώ και περίπου 20 χρόνια, οι οποίες έχουν αποτιμήσει με πολύ θετικό τρόπο τη δραστηριότητά τους. Για παράδειγμα, ελληνικά κέντρα είναι στα δέκα πρώτα στην Eυρωπαϊκή Ενωση, με δικές της αξιολογήσεις και όχι με εγχώριες φιλάρεσκες διαδικασίες.

Η επιχορήγηση στα Ερευνητικά Κέντρα έχει ήδη μειωθεί κατά 30% περίπου τα τελευταία 3-4 χρόνια. Με τον εφαρμοστικό νόμο προτείνεται να μειωθεί ακόμη κατά περίπου 20%. Η μέχρι σήμερα αποεπένδυση στην έρευνα έχει οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των προβλημάτων λειτουργίας των Ερευνητικών Κέντρων, που αποτυπώνεται στη συρρίκνωση και γήρανση του ανθρώπινου δυναμικού τους, την περιορισμένη ανάπτυξη και εκσυγχρονισμό των υποδομών τους και, σε μεγάλο βαθμό, την επιβίωση μέσω ανταγωνιστικών διεθνών ερευνητικών προγραμμάτων, τουλάχιστον για όσα Κέντρα κάτι τέτοιο είναι εφικτό.

Η επαπειλούμενη περαιτέρω μείωση της επιχορήγησης θα καταστήσει ουσιαστικά αδύνατη τη διατήρηση και ανάπτυξη του δημόσιου χώρου έρευνας. Ενα μέρος της ερευνητικής δραστηριότητας θα στραφεί στη λειτουργία με αμιγώς ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, ενώ εκείνο που συνδέεται με την κοινή ωφέλεια, και την κοινωνική πολιτική σε μαρασμό ή και σε εξαφάνιση.

Υπάρχει, βεβαίως, η αντίληψη ότι κάτι τέτοιο μπορεί να μην είναι και κακό. Ο,τι είναι ιδιωτικοποιήσιμο θα επιβιώσει και τα υπόλοιπα με τον έναν ή τον άλλο τρόπο θα αυτορρυθμιστούν. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, η εξουθένωση του δημόσιου χώρου έρευνας και τεχνολογίας θα τορπιλίσει την οποιαδήποτε προσπάθεια συγκρότησης ενός βιώσιμου στρατηγικού σχεδίου για την έρευνα στην Ελλάδα –βασικό στόχο που προωθείται παράλληλα από το ΕΣΕΤ (Εθνικό Συμβούλιο Ερευνας και Τεχνολογίας)– και θα υποθηκεύσει ακόμη περισσότερο τις αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας, για δύο βασικούς λόγους:

- Ο πρώτος αφορά τον ιδιαίτερα σημαντικό αναπτυξιακό ρόλο των εθνικών Ερευνητικών Κέντρων σε συνθήκες όπου η δομή και η διάρθρωση του ιδιωτικού τομέα (μικρό μέσο μέγεθος επιχειρήσεων, περιορισμένος προσανατολισμός στην ανάπτυξη μέσω της καινοτομίας) τα επιφορτίζει με την πρόσθετη ευθύνη να λειτουργούν και ως καταλύτες για την αύξηση των ιδιωτικών επενδύσεων στην έρευνα. Η αύξηση αυτή αποτελεί βασικό ζητούμενο, καθώς οι ιδιωτικές δαπάνες για την έρευνα στην Ελλάδα είναι εξαιρετικά χαμηλές με βάση διεθνή κριτήρια. Πέραν τούτου δεν υπάρχει ούτε ιδιωτική παράδοση ευεργεσιών με δωρεές για έργα και υποδομές που αποσκοπούν σε μακροχρόνια ανάπτυξη, όπως χωρίς εξαίρεση γίνεται στην Ευρώπη, στην Ασία και τις ΗΠΑ, ούτε ανεπτυγμένη εταιρική συνείδηση για να απορροφήσει έστω και επιλεκτικά τις προσωρινές δυσλειτουργίες του κράτους.

Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι έχουν ήδη καταρτιστεί προγράμματα για την αποτελεσματική αξιοποίηση της τεχνογνωσίας που παράγεται στα Ερευνητικά Κέντρα με στόχο τη μετατροπή της διεθνώς ανταγωνιστικής έρευνας και καινοτομίας σε επιχειρηματικότητα (π.χ. μέσω της λειτουργίας μονάδων επίδειξης και της ίδρυσης εταιρειών έντασης γνώσης). Πιστεύουμε ότι ξεπερνώντας τα εμπόδια και τις προκαταλήψεις, που μέχρι σήμερα απέτρεψαν τη αποτελεσματική διασύνδεση της έρευνας με τον παραγωγικό ιστό της χώρας, τα Ερευνητικά Κέντρα θα καταστούν «μοχλοί ανάπτυξης» και θα συμβάλουν περισσότερο καθοριστικά στην αναπτυξιακή προσπάθεια της χώρας, δείχνοντας τον δρόμο για την έξοδο από την οικονομική κρίση. Πέραν τούτου, είναι τα μόνα που παρουσιάζουν την Ελλάδα ισάξια, και ενίοτε καλύτερη από τους εταίρους μας, με την ευρηματικότητά τους. Για παράδειγμα, η μόνη παγκόσμια πατέντα για αυτόνομο υποθαλάσσιο ανιχνευτή ραδιενέργειας είναι ελληνική.

- Ο δεύτερος λόγος είναι ότι τα Ερευνητικά Κέντρα αποτελούν ένα κατ’ εξοχήν χώρο εκπαίδευσης και απορρόφησης νέων επιστημόνων με υψηλά ερευνητικά και εκπαιδευτικά προσόντα. Ο περαιτέρω μαρασμός τους σε μια εποχή αυξανόμενης ανεργίας των νέων με υψηλά προσόντα, συμβάλλει ευθέως στην αδυναμία δημιουργίας και στην απώλεια του δυναμικού αυτού, είτε μέσω της στροφής του σε ξένες αγορές εργασίας είτε μέσω της υποβάθμισής του. Η μεγάλη μας κοινωνική επένδυση στην Παιδεία, θα αξιοποιείται περισσότερο εκτός Ελλάδος.

Το σημείωμά μας αυτό δεν στοχεύει στη διατήρηση κεκτημένων, ούτε εμφορείται από την αντίληψη «μην πειράξετε εμάς, πάρτε από τον διπλανό». Συνειδητοποιούμε ότι, υπό τις παρούσες συνθήκες, όλοι θα θιγούν. Ανησυχούμε, ωστόσο, ιδιαίτερα μπροστά στη συνεχιζόμενη αναπαραγωγή οριζόντιων περικοπών, οι οποίες πλήττουν τα Εθνικά Ερευνητικά Κέντρα, με άνιση σφοδρότητα. Η προβλεπόμενη περικοπή στην επιχορήγησή τους πρέπει να μειωθεί δραστικά. Η εξουθένωση των Ερευνητικών Κέντρων δεν θα είναι απαλλαγή από «περιττό κράτος», αλλά υποθήκευση των προοπτικών ανάπτυξης και ευημερίας για τη χώρα μας.

*Ο δρ Νικόλαος Κανελλόπουλος είναι διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Ερευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος». Ο καθηγητής Θωμάς Μαλούτας είναι διευθυντής του Ινστιτούτου Αστικής και Αγροτικής Κοινωνιολογίας στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ). Ο καθηγητής Κώστας Συνολάκης είναι διευθυντής του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ). Ο καθηγητής Κανάρης Τσίγκανος είναι διευθυντής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.


1-12-2011: Άρθρο στο περιοδικό "Επίκαιρα"

Διαβάστε το όλο εδώ: http://www.noa.gr/News/epikaira_20111201.pdf


25-11-2011: Διαγωνισμός για 100 προσκλήσεις ξενάγησης στο Αστεροσκοπείο

http://www.tovima.gr/vimafm/competitions/article/?aid=432008


23-10-2011: Άρθρο στο περιοδικό "Ε" της Κυρ. Ελευθεροτυπίας για τα Ερευνητικά Κέντρα

Διαβάστε το όλο εδώ: http://www.noa.gr/News/E-Ereun_Ketra_20111023.pdf


4-7-2011: Ένα βραβείο για το Αστεροσκοπείο

http://www.real.gr/DefaultArthro.aspx?page=arthro&id=78174&catID=5&curPage=18


18-6-2011: Ευρωπαϊκά βραβεία για ελληνικά μνημεία
Δύο Europa Nostra σε ελληνικά κτίρια για υποδειγματική αποκατάσταση

http://www.tovima.gr/culture/article/?aid=406795